Ogólne | Prawo spadkowe

Co to jest zachowek, ile wynosi i komu przysługuje? Wszystko, co musisz o nim wiedzieć!

Zachowek jest mocno związany z dziedziczeniem. Zabezpiecza on osoby najbliższe zmarłej, czyli spadkodawcy. Komu przysługuje zachowek i jaka jest jego wysokość? Na te pytania znajdziesz odpowiedzi w poniższym artykule.

Czym jest zachowek?

.
Instytucja zachowku została uregulowana w art. 991 – 1011 Kodeksu cywilnego (k.c.). Podstawowym zadaniem zachowku jest ochrona interesów finansowych osób, które są najbliższe spadkodawcy.

Prawo do zachowku jest natomiast skutkiem więzi rodzinnej, która łączy osobę mającą prawo do zachowku z osobą dającą spadek. Zachowek, nie zależy od samej woli spadkodawcy. Co więcej, należy się on nawet osobie, której spadkodawca nie chce nic zostawić. Ma on za zadanie zabezpieczyć interes majątkowy najbliższej rodziny, kiedy osoba zmarła nie zapisała im nic w testamencie.

Jak zachowek wygląda w praktyce?

.
Przykładowo, wyobraźmy sobie taką sytuację. Spadkodawca zapisał cały swój majątek w testamencie osobom z nim niespokrewnionym (zupełnie obcym). Zachowek według prawa, pozwala na uzyskanie określonych korzyści związanych z tym, że jako krewni nie otrzymaliśmy spadku po osobie już nieżyjącej, a mamy do niego pełne prawo. I co w takiej sytuacji?

Otóż, jeżeli osoby najbliższe zostały wykluczone lub pominięte w testamencie, to według prawa należy im się zachowek po zmarłym krewnym. Jest to forma zabezpieczenia rodziny, w przypadku kiedy spadkodawca cały swój majątek zapisał w testamencie osobom z nim niezwiązanym, czyli spoza rodziny. Żeby starać się o zachowek, jakby to nie brzmiało – wystarczy tylko “zostać pominięty w testamencie” :). Co więcej, w przypadku gdy uprawniony do zachowku nie otrzyma odpowiedniej wartości majątku od osoby zmarłej, może wyrazić sprzeciw i domagać się uzyskania odpowiedniej wartości majątku spadkodawcy.

Komu według prawa przysługuje zatem zachowek?

.
Według przepisów prawa cywilnego zachowek przysługuje:

➔ małżonkowi osoby zmarłej,
➔ dzieciom oraz wnukom spadkodawcy,
➔ rodzicom osoby zmarłej, zwanej dalej spadkodawcą.

W jakiej formie przysługuje zachowek po spadkodawcy?

.
Zachowek jest roszczeniem finansowym (pieniężnym). W przypadku spadku można otrzymać np.: dom, biżuterię, samochód lub jakąkolwiek inną rzecz ruchomą bądź nieruchomą. Natomiast, w przypadku zachowku jest to zawsze określona suma pieniężna. Dlatego też, za zachowek nie można uznać konkretnych przedmiotów stanowiących majątek spadkodawcy.

Jaki jest cel zachowku?

.
Główną intencją zachowku jest rekompensata dla pominiętego spadkobiercy. Celem w tym wypadku nie jest możliwość pozyskania określonych przedmiotów ze spadku, które mają dużą wartość finansową czy nawet sentymentalną. W przypadku, gdy w grę wchodzi zadośćuczynienie związane z zachowkiem to prawo zezwala na wyjątkowe podejście do tej sytuacji. Ale tylko w wypadku kiedy wyrażą na to zgodę wszyscy zainteresowani. Chodzi tu o zobowiązanie do zapłaty zachowku oraz osobę mającą prawo do jego otrzymania.

Kto nie ma prawa do otrzymania zachowku?

.
Zachowek nie należy się osobom będącym w separacji orzeczonej przez sąd oraz w przypadku, gdy nie doszło jeszcze do formalnego orzeczenia separacji. Natomiast, wpływu na otrzymanie zachowku nie ma to, że małżonkowie nie prowadzą wspólnie gospodarstwa domowego i mieszkają oddzielnie – chodzi tu o nieformalną separację.

Kto musi zapłacić zachowek?

.
Konieczność zapłaty zachowku leży po stronie:

➔ spadkobiercy,
➔ zapisobiercy windykacyjnego,
➔ osób obdarowanych za pomocą umowy darowizny.

Głównie osobami odpowiedzialnymi za konieczność uregulowania sprawy związanej z zachowkiem są spadkobiercy. Dlaczego? Bo ich odpowiedzialność jest proporcjonalna do udziału w spadku.

Ile wynosi zachowek i jak go wyliczyć?

.
Osoba, która ma prawo do uzyskania zachowku ma prawo do otrzymania połowy wartości udziału spadkowego, który mógłby otrzymać w sytuacji ustawowego dziedziczenia. Wyjątkiem od tej reguły są osoby niepełnoletnie oraz będące trwale niezdolne do pracy. Takim osobom należy się zachowek w wysokości ⅔ wartości ich udziału w spadku.

Czy zachowek może ulec przedawnieniu?

.
Tak, ponieważ każde roszczenie majątkowe może ulec przedawnieniu. Ma to miejsce po upływie 5 lat od ogłoszenia testamentu. Natomiast, jeżeli testament nie był sporządzony, to okres przedawnienia liczy się od chwili otwarcia sprawy spadkowej.

Chcesz poznać więcej ciekawych zagadnień z zakresu prawa i nie tylko?
Regularnie odwiedzaj nasz blog, na którym znajdziesz wiele interesujących artykułów!