Biznes | Prawo gospodarcze

Odpowiedzialność zbiorowa.

Brak należytej staranności szkodzi

Jak wynika z najnowszego projektu ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych, przedsiębiorcom, którzy regularnie będą przeprowadzać audyt zgodności i ryzyka (co najmniej dwa razy w roku) nie będzie można postawić zarzutów.

Główne założenia

Propozycja Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 5 września 2018 zakłada możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w przypadku popełnieniu czynu zabronionego, nawet jeśli właściwy sprawca nie został wykryty. Dotyczy to także potencjalnej możliwości popełnienia czynu karalnego oraz sytuacji, gdy ścigania wymagać będzie interes społeczny. Zgodnie z projektem, odpowiedzialność podmiotu zbiorowego z tytułu popełnienia czynu zabronionego może być przypisana zarówno w sytuacji winy umyślnej w formie działania bądź zaniechania, jak i z winy nieumyślnej w formie zaniechania albo niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Zgodnie z planami ustawa nie będzie miała zastosowania wobec podmiotów zbiorowych mających siedzibę za granicą kraju, wobec którego prowadzenie postępowania lub egzekwowanie kar nie byłby możliwe lub nieskuteczne. Obok odpowiedzialności zbiorowej ustawa zakłada także odpowiedzialność solidarną stron transakcji zbycia przedsiębiorstwa za cenę rażąco niską lub przeniesienia składników majątkowych bez wynagrodzenia. Postępowanie w związku z odpowiedzialnością zbiorową ma zostać uregulowanie jako odrębne postępowanie bezpośrednio w treści ustawy.

Jak się bronić?

Jak wynika z projektu podmiot zbiorowy zwolniony będzie z odpowiedzialności, jeśli wykaże, że podjął działania wskazujące na zachowanie przez niego należytej staranności. Może ona przyjąć formę narzędzi oraz środków nadzorczych w postaci np. zakładowych programów „compliance” ukierunkowanych na weryfikację działań oraz struktury podmiotu z punktu widzenia obowiązującego prawa jak i stałego monitorowania funkcjonowania przedsiębiorcy, także w kontekście działalności kadry zarządzającej w ramach wybranych systemów operacyjnych. Dowodem dbałości o przestrzeganie standardów korporacyjnych mogą być też prowadzone akcje edukacyjno-szkoleniowe pracowników i współpracowników.

Ponadto możliwe będzie wyłączenie od odpowiedzialności zbiorowej z tytułu czynów zabronionych związanych z nieprawidłowością działania przeprowadzanie regularnych audytów zgodności i ryzyka, pod kątem wewnętrznych procedur zapewniających zgodność działalności podmiotu zbiorowego z prawem i oceny ryzyka popełnienia czynu zabronionego w związku z prowadzoną przez ten podmiot działalnością.

Jeśli chcesz się dowiedzieć więcej, możesz skorzystać z bezpłatnej porady prawnej.

Zespół Krajowego Instytutu Prawno-Podatkowego Sp. z o.o.